Happy Holi!

Holi to jedno z najważniejszych świąt hinduistycznych obchodzonych niemal w całych Indiach. Wytłumaczenie mitologiczne jest tak skomplikowane i różne w innych częściach kraju i w poszczególnych sektach hinduizmu, że można to sobie tutaj darować. Generalnie chodzi o radosne powitanie wiosny i odradzającej się przyrody. Przypomina to bardzo nasz "lany poniedziałek" wzbogacony o obrzucanie się kolorowymi proszkami. Od rana więc wszyscy sypią na siebie różne barwniki, wcierają w twarz specjalne pasty, wymieniają się życzeniami i uściskami i oblewają wodą, tańczą na ulicach i spotykają w rodzinnym gronie. Trochę słyszeliśmy wcześniej o współczesnych wypaczeniach tej tradycji i wiele osób zalecało raczej zostanie w domu. Nic z tych rzeczy - razem z naszymi gośćmi z Polski stawiliśmy temu wyzwaniu czoła i spotkaliśmy się raczej z niezwykłą serdecznością i gościnnością, radosnym świętowaniem, które nie łamie jednak żadnych zasad, no i... z kilogramami kolorowych proszków i maści. Pięknie było!

 

Dwa dni w Nepalu

To była najkrótsza wyprawa jaka mogła się wydarzyć. Ale zdążyło nas urzec zupełnie inne piękno Nepalu. Ludzie, architektura, rytuały, które udało nam się zobaczyć w świątyniach i zarys Himalajów. Wrócimy tam. Zdjęcia pochodzą z Bhaktapur, średniowiecznego miasta w pobliżu Kathmandu.  

just jazz

Poza muzyką tradycyjną, w Delhi można posłuchać coraz częściej jazzu, także tego z Polski. Na zakończonym niedawno trzecim Delhi International Jazz Festival wystąpiła polska grupa New Bone Quintet Band. Chłopaki wypadli całkiem dobrze rozpoczynając cykl koncertów w jednym z pięknych delhijskich parków, który na kilka dni łączył klimat sali koncertowej i radosnego letniego pikniku. Po raz kolejny Polska zaznaczyła swoją obecność na bogatej mapie kulturalnej Delhi pokazując swoja współczesną i atrakcyjną stronę. To zasługa Instytutu Polskiego w Delhi, który choć powstał dopiero w zeszłym roku w czerwcu, trzeba przyznać, robi dobrą robotę dla popularyzacji polskiej kultury w Indiach.

Kumbha Mela

Po wielu próbach, w końcu udało się, rzutem na taśmę, dotrzeć na festiwal Kumbha Mela w Allahabadzie. Chociaż na ostatni dzień prawie dwumiesięcznego święta (10 marca) przyjechało tylko (sic!) 7 milionów pielgrzymów, nie było największej atrakcji, czyli uroczystych pochodów naga babas (nagich ascetów) i różnych zakonów mnichów hinduistycznych, a miasto namiotów było już niemal całkiem opuszczone, to miejsce nadal robi niezwykłe wrażenie. Teren festiwalu jest po prostu ogromny, tak że całości nie można objąć wzrokiem. Najświętsze miejsce, gdzie spotykają się wody Jamuny i Gangesu – Sangam – przez cały dzień jest świadkiem rytualnych kąpieli, a nocą zamienia się w ogromne obozowisko, gdzie pielgrzymi z całego kraju śpią, gotują, śpiewają i modlą się, czekając na wschód słońca, kiedy znowu ruszą zanurzyć się w rzece. Co jakiś czas można natknąć się na pojedynczych ascetów-sadhu lub grupki szkolących się w swojej profesji kapłanów – braminów. Palące słońce odbijające się w białych piaskach wybrzeża i majaczące po horyzont słupy elektryczne tworzą nieco surrealistyczną atmosferę. Tłum tysięcy wielobarwnych postaci przepływa we wszystkie strony między sprzedawcami kwiatów, różańców, baloników czy kolorowych proszków. Całość przypomina klimat jarmarku lub odpustu. Aż strach pomyśleć jak tu musiało być w kulminacyjnym momencie festiwalu.

Zaskakuje też bardzo dobra organizacja. Miejsca do kąpieli są ograniczone drewnianą palisadą, a strażnicy na łodziach leją długimi kijami śmiałków, którzy próbują wypłynąć na głębsze wody poza wyznaczony teren. Zejście do wody wzmocnione jest workami z piaskiem zapobiegając obsunięciom ziemi, a kilkanaście metrów nabrzeża wyłożone jest grubą warstwa słomy, dzięki czemu nigdzie nie robi się błoto. Z megafonów rozlegają się co chwilę ogłoszenia organizacyjne i informacje na temat zagubionych osób. Porządku strzegą policjanci na koniach i patrole piesze. Zjeść można w specjalnych stołówkach, aśramach lub ulicznych straganach. Chociaż miejsca w hotelach od dawna były pozajmowane a ceny wzrosły kilkakrotnie na czas festiwalu, nam udało się przenocować w jednym z aśramów za symboliczną opłatę. Poza tragedią na dworcu kolejowym sprzed miesiąca, festiwal przebiegł bez poważniejszych incydentów. Szacuje się, że przez te niespełna dwa miesiące przez miasto przewinęło się ponad 100 milionów osób.

W jednym z komentarzy prasowych ktoś słusznie zauważył, że jeśli Indie były w stanie w kilka miesięcy przygotować tak wielką imprezę i zbudować całe miasto dla dwóch milionów pielgrzymów, wyposażone w bieżącą wodę, elektryczność i drogi to faktycznie powinny być w stanie zbudować podobną infrastrukturę w tysiącach indyjskich miast i miasteczek. Dla indyjskich pielgrzymów Kumbha Mela to ważne wydarzenie religijne, dla zagranicznych obserwatorów – to ciekawe zjawisko kulturowe, a dla władz – trudne wyzwanie organizacyjne. I dla wszystkich to zapewne doświadczenie niezapomniane. Kolejna okazja żeby to doświadczyć za trzy lata w mieście Nasik nad Godavari.

Muzyka sufich

Delhi to doskonałe miejsce na poznawanie nie tylko indyjskiej muzyki klasycznej, ale też muzułmańskiej muzyki sufich. W ostatnich latach można zaobserwować rosnące zainteresownie muzycznym dziedzictwem muzułmanów.  W kraju gdzie mieszka ok 180 milionów wyznawców islamu to może być dobra strategia ocieplania wizerunku i promowania tolerancyjnej wersji religii.
Tylko na początku marca niemal jednocześnie odbywały się w Delhi trzy duże festiwale miedzynarodowe prezentujące muzykę sufich z Indii, ale też Turcji, Uzbekistanu, Iranu, czy Pakistanu. Festiwale sufickie ma już też wiele innych miast w całych Indiach.  Do tego w Delhi już codziennie można wybrać się w okolice grobowca świętego Aulyia Chisti Nizammudin na muzyczne ceremonie qawalli.
Nam udało się ostatnio wysłuchać pięknego koncertu qawalli w wykonaniu muzyków z Pakistanu - krewnych najsłynniejszego wykonwcy tego gatunku - Nusrat Fateh Ali Khana. Naprawdę, można było poczuć się jak na koncercie samego mistrza.

Wiosna

To się stało bez ostrzeżenia, bez wyczekiwania, bez przejściowych etapów - zrobiło się 30 stopni i już. Ze swetrów i szali wskoczyć trzeba było w podkoszulki i sandały:-) Wszędzie pojawiły się jakieś gotowe kwiatki.

Chicken curry razy dwa

Chicken curry z kokosową nutą

Chicken curry wersja Shivani

Wizyta moich rodziców sprowokowała mnie do gotowania i do zastanawiania się jakie danie indyjskie może posmakować prawie każdemu (o ile nie jest wegetarianinem). Właściwie głównie gotuję tu warzywa, ale zdarza się czasem okazja, że kupuję kurczaka i chicken curry jest takim łatwym, aromatycznym daniem. Podaję dwa przepisy podobne do siebie: pierwszy z książki "Complete Indian cooking" drugi z lekcji z Shivani.