Upał

No dobra, już wystarczy. Już nie musi być bardziej gorąco. Wystarczy 40 stopni. Powietrze na zewnątrz jak z suszarki, a w środku, w domu - bez klimatyzcji - jak w saunie.  A wszyscy mówią, że to dopiero początek, luzik. Wiatrak osusza skórę ale i tak trzy razy prysznic w ciągu dnia to konieczność. Psy rozkopują ziemię i przyklejają się do niej byleby nie leżeć na betonie.  Gdy wchodzę do sklepów zatrzymuję się przy lodówkach na dłużej. Jak odkręcę wodę na tarasie żeby przepłynęła strumykiem i odświeżyła klimat zlatują się ptaki żeby się napić, wiewiórki też są zainteresowane. Wszelkie działania lepiej wykonywać powoli, zużywając jak najmniej energii. Pomysły wypalają się zanim się zrealizują. Przestałam malować i gotować. Wieczorem gdy jest trochę przyjemniej na zewnątrz, ruszają do roboty...komary, głodne małe bestie. W mieszkaniu ściany oddają wtedy ciepło z całego dnia - czyli nie jest jednak tak przyjemnie. Nic się nie chce... nawet pisać na bloga:-)

Delhi metro

W Indiach może nie wszystko działa sprawnie, sporo nie działa w ogóle, reszta jak wielka prowizorka. Ale ta zasada nie dotyczy delhijskiego metra!

W zeszłym roku mineło 10 lat od momentu uruchomienia pierwszych połączeń,  odkąd metro zaczęło zmieniać krajobraz miasta, sposoby podróżowania i nawet zachowania Indusów. Tabliczki na dworcach ostrzegają żeby nie pluć na ziemię, glos z megafonów poucza, żeby przy wsiadaniu najpierw wypuścic tych którzy są w środku i się nie pchać, różowe banery wskazują przedziały zarezerwowane tylko dla kobiet, policja pilnuje aby nie wnosić bomb ani nawet alkoholu. I to ciągle działa!

Jako jedno z niewielu wciąż miejsc w Indiach, metro jest nowoczesne, czyste, sprawnie zarządzane, punktualne i stosunkowo niedrogie. Cena za przejazd uzależniona jest od długości trasy – najtańsze bilety zaczynają się od 8 rupii (50 groszy) i dochodzą do 40 rupii (2,5 zl). Metro przewozi codziennie ponad 2 miliony pasażerów, więc czasem jest naprawdę tłoczno i nieprzyjemnie, ale całościowa ocena wypada pozytywnie.

Historia delhijskiego metra to przykład, że w Indiach jednak dużo się udaje! Budowa metra zaczęła się w 1998 r. I już w 2002 roku owarto pierwsze połączenie! Nie wiem czy warto przypominać, że budowa metra w Warszawie zaczęła się w 1983r., pierwsze połcznie otwarto dopiero w 1995, a całą linię ukończono w 2008 r. po 25 latach pracy! Przy tym metro w Delhi ma obecnie 6 linii (Warszawa 1+ 1 w budowie), 192 kilometry (Warszawa – 23 km), 142 stacje (W- 21). 

Co ważne jednak, większoć linii i stacji w Delhi, podobnie jak w wielu miastach azjatyckich zbudowana jest nie pod ziemią ale wzniesione ponad drogami na betonowych palach (może to pomysł też dla Polski?).

Delhijskie metro cały czas się rozbudowuje i jeśli kolejne fazy zostaną zrealizowane zgodnie z planem, w 2021 r. będzie liczyło już ponad 400 km linii kolejowych! Sukces Delhi skłonił też inne miasta do budowy własnego metra. Dopiero co pierwsze połączenia otwarto w Mumbaju, zaawansowane prace są w Kalkucie i Chenai, a łącznie 12 miast z populacją ponad 2 miliony mieszkańców rozpoczyna prace!

wyjątkowo mało ludzi bo zdjęcie zrobione w święto narodowe rano

Drobna awaria

W ciągu ostatnich tygodni mieliśmy okazję doświadczyć indyjskich sposobów usuwania  awarii (w tym przypadku hydraulicznych). Generalnie każda usterka rozwiązywana jest długo i wielu etapach - niekoniecznie logicznych. Gdy pojawia się problem np. od kilku tygodni leje się sąsiadom na głowę woda i sufit odpada - po długich zapowiedziach - przychodzą fachowcy.
Fachowcy indyjscy dzielą się wg moich obserwacji na:
fachowców niższego stopnia - od brudnej roboty, rozkopania ścian, skakania po dachu z farbą wodoodporną, wyrywania przy okazji gałęzi wyrastających z muru - czyli chłopcy od wszystkiego, śpiewają podczas pracy;
fachowców wyższego stopnia np. hydraulik - który pojawia się i znika, stoi i wydaje rozporządzenia niższemu stopniem, w końcu przykręci kluczową część i splendor spłynąłby na niego gdyby nie to że... nad nim stoi główny fachowiec - właściciel mieszkania - strateg, wytycza kierunki działań, zmienia koncepcje, prowadzi śledztwo, huknie czasem - generalnie nadaje akcji tempa.
Naprawa odbywa się według powtarzającego się schematu:
1 etap- spóźnienie
2 etap - poszukiwanie usterki, najpierw nie tam gdzie trzeba (bo chciałoby się taniej)
3 etap - rozwalenie ścian
4 etap - prośby o wodę do picia, szmatki, ściereczki, żarówki, talerz, miskę, śrubokręt - zupełnie oczywiste  jest, że to my mamy dostarczyć potrzebnych do pracy narzędzi;
5 etap - "niewiadomo co" - to etap, w którym właściciel znika, niższy stopniem fachowiec nie wie co robić i zaczyna coś kombinować, w końcu stoi i czeka (to może potrwać kilka godzin) wyższy stopniem fachowiec też zniknął np. po części;
6 etap - w którym widząc brak efektów i działań wypraszam fachowca z domu bo chcę cokolwiek konstruktywnego dokonać np. skorzystać z toalety:-,) Fachowiec się zgadza ale tylko jeśli dostanie znowu butelkę wody do picia;
7 etap - fachowcy wracają i coś dłubią, chodzą po domu w końcu siadają na tarasie i drzemią na stołeczkach lub na ziemi na prawym boczku;
8 etap - wraca właściciel i sprawy nabierają dynamiki np. woda tryska z przeciętych rur, odbywa się komisyjne chodzenie po domu i dachu, już bez pytań demontowane jest nasze zadaszenie, żeby wyrwać drabinę, zabierane są ściereczki, żarówki i miski;
9 etap - gdy się poddaję - niższy fachowiec siedzi na tarasie, pije herbatę (tym różni się od polskiego fachowca), je podane przeze mnie ciasteczka (w końcu cały dzień nic nie jadł) i rozmawia w hindi o deszczu chyba;
10 etap - wszyscy wyszli, a my znajdujemy poupychane na tarasie śmieci i użyte narzędzia;
11 ostatni etap - dowiadujemy się, że podczas naprawy została uszkodzona inna rura i następnego dnia historia się powtarza wg powyższego scenariusza:-)

just jazz

Poza muzyką tradycyjną, w Delhi można posłuchać coraz częściej jazzu, także tego z Polski. Na zakończonym niedawno trzecim Delhi International Jazz Festival wystąpiła polska grupa New Bone Quintet Band. Chłopaki wypadli całkiem dobrze rozpoczynając cykl koncertów w jednym z pięknych delhijskich parków, który na kilka dni łączył klimat sali koncertowej i radosnego letniego pikniku. Po raz kolejny Polska zaznaczyła swoją obecność na bogatej mapie kulturalnej Delhi pokazując swoja współczesną i atrakcyjną stronę. To zasługa Instytutu Polskiego w Delhi, który choć powstał dopiero w zeszłym roku w czerwcu, trzeba przyznać, robi dobrą robotę dla popularyzacji polskiej kultury w Indiach.

Muzyka sufich

Delhi to doskonałe miejsce na poznawanie nie tylko indyjskiej muzyki klasycznej, ale też muzułmańskiej muzyki sufich. W ostatnich latach można zaobserwować rosnące zainteresownie muzycznym dziedzictwem muzułmanów.  W kraju gdzie mieszka ok 180 milionów wyznawców islamu to może być dobra strategia ocieplania wizerunku i promowania tolerancyjnej wersji religii.
Tylko na początku marca niemal jednocześnie odbywały się w Delhi trzy duże festiwale miedzynarodowe prezentujące muzykę sufich z Indii, ale też Turcji, Uzbekistanu, Iranu, czy Pakistanu. Festiwale sufickie ma już też wiele innych miast w całych Indiach.  Do tego w Delhi już codziennie można wybrać się w okolice grobowca świętego Aulyia Chisti Nizammudin na muzyczne ceremonie qawalli.
Nam udało się ostatnio wysłuchać pięknego koncertu qawalli w wykonaniu muzyków z Pakistanu - krewnych najsłynniejszego wykonwcy tego gatunku - Nusrat Fateh Ali Khana. Naprawdę, można było poczuć się jak na koncercie samego mistrza.

Wiosna

To się stało bez ostrzeżenia, bez wyczekiwania, bez przejściowych etapów - zrobiło się 30 stopni i już. Ze swetrów i szali wskoczyć trzeba było w podkoszulki i sandały:-) Wszędzie pojawiły się jakieś gotowe kwiatki.

Ciemna strona Indii

W Delhi w 16 grudnia wydarzył się bestialski gwałt na 23-letniej studentce. Informacja poruszyła całe Indie, od lat borykające się z coraz poważniejszym problemem przemocy wobec kobiet. Na kilka dni wydarzenie stało się głównym tematem w mediach, w poniedziałek parlament wstrzymał normalne prace aby zająć się tą sprawą. Każdego wieczoru tysiace ludzi gromadzi się w różnych miejscach wyrażając swoje oburzenie i wspracie dla ofiary, walczącej o życie w delhijskim szpitalu. Informacja zajęła ważne miejsce w czołówkach mediów międzynarodowych a nawet została dość dokładnie opisana w Polsce (zob. np. Gazeta Wyborcza: http://wyborcza.pl/1,75477,13088646,Brutalny_gwalt_na_studentce_wzburzyl_cale_Indie.html). Łatwo w takim momencie wyrobić sobie opinię, zwłaszcza z dystansu, o „zdziczałym” społeczeństwie i niebezpiecznym kraju. Łatwo wtedy o zbytnie uproszczenia i krzywdzące generalizacje...

Kiedy robi się zimno...

Kiedy robi się zimno...są takie miejsca, które podgrzewają atmosferę.

I pozostaje pytanie: skrzydełko czy nóżka?

Czy może wegetarianizm?

Kto je na naszym drzewie?

wiewiórka

papuga

maleńki pitaszek

jednocześnie: drapieżna kania (u góry odwrócona tyłem), wrona czeka (w środku) i wiewiórka (na dole)

wrona się doczekała

jednocześnie: jakaś dziwna pszczoła i mucha

znowu wiewiórka

A te kwiatki pachną jak kardamon z mlekiem.

Dziwne ptaki

Delhi jest wyjątkowym miastem jeśli chodzi o ilość i rodzaje ptaków, które tu mieszkają. Właściwie siedząc dziesięć minut na tarasie można zobaczyć jednocześnie drapieżne, piękne i wielkie kanie zawsze czujne żeby coś upolować, zielone papugi, które mają gniazdo na drzewie obok. Przylatują też wróble, wrony i mnóstwo innych małych i kolorowych fruwających. Raz przyleciał niesamowity gość, jakby z innej epoki. Głowę miał niezwykłą, wielki dziób, Pat stwierdził że to "pterodaktyl" z nowoczesnym ogonem. Chwilę popatrzył nam w oczy, my siedzieliśmy nieruchomo w szoku. Podziobał nam lampkę oliwną, sprawdził czy na coś mu się przyda i odleciał. Potem już nie wiedzieliśmy czy nam się nie przyśnił ten stwór czy istniał naprawdę ale wczoraj w parku zobaczyliśmy tablicę z gatunkami ptaków w Delhi i znaleźliśmy go!

Natomiast symbolem Delhi jest wróbelek:-)

Zwierzę w wielkim mieście

Pieski powyżej są szczęściarzami  - mieszkają na przyjemnym kampusie, trochę ryżu im się dostanie. Zwierzęta na ulicy jedzą zazwyczaj śmieci. Nie dałam zdjęć świnek, bo trudno je zrobić - przebywają w takich miejscach, koło których jak najszybciej się przejeżdża.

 

Święto świateł - Happy Diwali

Mówi się, że dawno temu, 20 dni po pokonaniu demona Rawany i uratowaniu swej żony Sity (święto Dushera) bóg Rama wracał ze Sri Lanki do swojego królestwa w Indiach. Wydaje się, że już wtedy w Indiach zdarzały się blackouty, bo w całym kraju nie było światła i Rama musiał szukać drogi do domu w ciemnościach. Uradowani mieszkańcy, żeby oświetlić mu drogę powrotną zapalali przed domami lampki oliwne. Tak zaczęło się Diwali - radosne święto świateł. Zapalając światła przed domami ludzie witają pogromcę zła -Ramę i zapewniają sobie pomyślność i dobrobyt.

Dziś Diwali to jedno z najważniejszych świąt hinduskich w północnych Indiach. Najbardziej przypomina z zewnątrz połączenie naszego Bożego Narodzenia i Nowego Roku. Ludzi ogrania przedświąteczny szał zakupów, wszyscy przystrajają swoje domy kolorowymi światełkami, spotykają z rodziną i znajomymi na świątecznej kolacji, wymieniają prezentami aby zakończyć wieczór szalonym pokazem sztucznych ogni, który trwa przez kilka godzin. Właśnie jesteśmy chyba w połowie - zewsząd wybuchają petardy i kanonady fajerwerków. Siedzimy na tarasie jak na linii frontu, nie wiadomo skąd padnie strzał, powietrze wypełnia coraz gęściej dym, nic nie słychać. A oni dalej strzelają. Nasz sąsiad oczywiście twierdzi, że dziś to już może 5% tego co działo się tu jeszcze kilka lat temu. Nie wiemy czy to prawda, ale jedno jest pewne - tej nocy całe Indie puszczą z dymem grube miliony.

 

Przygotowania do Diwali

 Zbliża się święto Diwali, podczas którego zapalane są światełka, odpalane petardy, ludzie obdarowują się prezentami. Pomagaliśmy z tej okazji w przygotowaniach do przyjęcia. Ozdabialiśmy lampki, które potem wypełnione olejem oświetlały taras. Stworzyłyśmy z Lakshmi rangoli - wzór usypany z kolorowych proszków i kwiatów.

Diwali będzie obchodzone 13 listopada ale my już świętowaliśmy.

Muzyczna alternatywa

Ostatnio odkryliśmy miejsce, w którym spotykają się co tydzień miłośnicy wspólnego muzykowania.
 

Jesień

Jesień do Delhi przyszła we mgle. Gazety donoszą, że to efekt odległego cyklonu Nilam. Poranki i wieczory są tajemnicze i wkrótce nie ujrzymy krawędzi tarasu. Nie brązowieją i nie złocą się tu liście na drzewach. Wciąż od nowa kwitną kwiaty i dopiero teraz będzie obfitość warzyw. Słyszymy opowieści o niezwykłej wilgoci o przeszywającym zimnie które nadejdzie.